Rozwód to jeden z najważniejszych i najtrudniejszych momentów w życiu człowieka. Samo podjęcie decyzji o rozwodzie stanowi dla małżonka ogromne wyzwanie. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że sama wola formalnego rozwiązania małżeństwa nie jest dostateczną przesłanką rozwodu – polskie prawo stawia przed małżonkami określone wymagania, które muszą być spełnione, aby sąd w świetle prawa mógł w ogóle rozwiązać małżeństwo.
Rozwód w świetle polskiego prawa
Zgodnie z art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd może orzec rozwód tylko w sytuacji, gdy „nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego”. Oznacza to, że więzi małżeńskie – fizyczna, duchowa i gospodarcza – muszą zostać zerwane, a stan ten winien być na tyle utrwalony, że brak jest widoków na odbudowanie tych więzi.
Rozkład zupełny oznacza rozpad wspomnianych wyżej więzi. Rozkład trwały natomiast to taki, w którym nie ma żadnych realnych szans na pojednanie małżonków. Ocena spełnienia tych kryteriów w kontekście danej sprawy zawsze należy do sądu, który analizuje nie tylko treść przesłuchania stron, ale również inne dowody, jak zeznania świadków, dokumenty, a nawet opinie biegłych.
Jeżeli zaś sąd nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie pożycia małżeńskiego, powinien zawiesić postępowanie, do czego obligują go przepisy procedury cywilnej. Zawieszenie takie może nastąpić tylko raz w toku postępowania – jego istota sprowadza się do zweryfikowania czy małżonkowie są w stanie podjąć próbę ratowania małżeństwa.
Kiedy sąd może odmówić rozwodu?
Mimo, że w sytuacji złożenia pozwu o rozwód rozpad związku wydaje się być oczywisty dla jednej lub obu stron, są sytuacje, w których sąd musi odmówić rozwodu z uwagi na jego niedopuszczalność. Przesłanki negatywne, czyli okoliczności wyłączające możliwość rozwiązania małżeństwa, są wyraźnie wskazane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.
Zobacz również artykuł: https://adwokaci-ks.pl/porady/odmowa-rozwodu-przez-sad-kiedy-jest-mozliwa/
1. Dobro wspólnych małoletnich dzieci
Zgodnie z art. 56 § 2 KRO, sąd nie orzeknie rozwodu, jeżeli wskutek niego mogłoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Chodzi tu przede wszystkim o stabilność emocjonalną, warunki wychowawcze oraz sytuację bytową dzieci. Nie oznacza to, że rozwód jest niemożliwy jeśli tylko małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci. Niemniej sąd musi mieć pewność, że rozwód nie wpłynie negatywnie na ich rozwój. W praktyce sądy dokładnie badają, jak wygląda opieka nad dziećmi po rozstaniu rodziców, relacje dzieci z rodzicami, sytuacja materialna oraz warunki mieszkaniowe po rozwodzie – służą temu zwykle zeznania świadków, którzy relacjonują m.in. to jak dzieci stron poradziły sobie z rozstaniem rodziców, czy mają świadomość rozstania rodziców, a także jak wyglądają relacje dzieci z każdym z rodziców. Innym środkiem dowodowym służącym ustaleniu, czy rozwód jest zgodny z dobrem małoletnich dzieci jest opinia sporządzona przez Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów.
2. Sprzeczność z zasadami współżycia społecznego
Sąd nie orzeknie rozwodu, jeżeli byłby on sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 KRO). Jest to niesprecyzowana przesłanka o charakterze ogólnym i ocennym. Na tle praktyki orzeczniczej przyjęto, że chodzi tu na o sytuacje, w której rozwód prowadziłby do rażącej krzywdy jednego z małżonków. Przykładem może być porzucenie nieuleczalnie chorego współmałżonka przez drugiego, który w międzyczasie związał się z kimś innym. W takim przypadku rozwód mógłby być uznany za nieetyczny.
3. Wina wyłączna jednego z małżonków
Jeśli rozwiązania małżeństwa żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi sprzeciwia się rozwodowi, sąd co do zasady nie orzeknie rozwodu (art. 56 § 3 KRO). Celem tej regulacji jest ochrona małżonka niewinnego, który nie chce być pozostawiony bez żadnej ochrony prawnej, zwłaszcza że swoim postępowaniem w żaden sposób nie przyczynił się rozkładu małżeństwa.
Istnieją jednak wyjątki od tej zasady. Sąd bowiem może orzec rozwód mimo braku zgody małżonka niewinnego, jeśli jego odmowa wyrażenia zgody jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Przykładem takiej sytuacji może być odmowa rozwodu tylko i wyłącznie z zemsty lub chęci utrudnienia życia drugiej stronie, pomimo definitywnego wygaśnięcia łączących uprzednio małżonków więzi.
Czy zgoda obu stron gwarantuje rozwód?
Sąd nie jest zobowiązany do orzeczenia rozwodu tylko i wyłącznie na podstawie zgodnych oświadczeń stron. Może przeprowadzić własne postępowanie dowodowe, nawet jeśli oboje małżonkowie chcą rozwodu.
Nawet jeśli oboje małżonkowie zgodnie domagają się rozwodu deklarując przy tym trwały i zupełny rozkład pożycia, sąd nadal musi ocenić, czy rzeczywiście do takiego rozkładu doszło oraz czy nie zachodzą wspomniane wyżej przesłanki negatywne. W praktyce jednak, gdy strony są zgodne, nie mają wspólnych małoletnich dzieci i nie występują inne okoliczności utrudniające rozwód, sąd zazwyczaj orzeka rozwód bez większych trudności — często nawet na pierwszym terminie rozprawy. – odpowiada adwokat dr Agata Koschel-Sturzbecher, specjalizująca się w prowadzeniu spraw rozwodowych.
Co zrobić, gdy sąd odmówi rozwodu?
Jeśli sąd nie orzeknie rozwodu, strony mogą złożyć wniosek o uzasadnienie, a następnie zaskarżyć wyrok apelacją (składaną w terminie 14 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem). Innym rozwiązaniem – w zależności od tego z jakich powodów Sąd odmówił udzielenia rozwodu – może być poczekanie i wystąpienie z nowym powództwem.
Rozwód – czy pomoc adwokata jest potrzebna?
Sąd może odmówić rozwodu, nawet jeśli jedno z małżonków lub oboje tego chcą. Główne przeszkody wyartykułowane w treści przepisów to: dobro wspólnych małoletnich dzieci, sprzeczność z zasadami współżycia społecznego oraz wyłączna wina strony żądającej rozwodu przy sprzeciwie drugiej strony. Rozwód nie jest formalnością – to postępowanie, w którym sąd musi ocenić całościową sytuację małżeństwa. Dlatego też warto skorzystać z pomocy adwokata, który przeprowadzi przez ten trudny proces i pomoże odpowiednio przygotować się do sprawy. Adwokat w szczególności może również doradzić, czy warto wnosić o rozwód z orzeczeniem o winie, jak uargumentować trwałość rozkładu pożycia, albo jak bronić się przed odmową rozwodu.
